लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम मराठी निबंध, Essay On Population in Marathi

आजच्या या लेखात, मी तुमच्यासाठी घेऊन आलो आहे लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम या विषयावर मराठी निबंध (essay on population in Marathi). लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम या विषयावर लिहिलेला हा निबंध मुलांसाठी आणि सर्व वर्गांसाठी अगदी पहिली पासून ते महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी उपयोगी आहे.

तुम्ही तुमच्या शाळा किंवा महाविद्यालयीन प्रकल्पासाठी लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम वर मराठीत माहिती (essay on population in Marathi) वापरू शकता. आमच्या या वेबसाइटवर इतर विषयांवर सुद्धा मराठीमध्ये निबंध आहेत, ते सुद्धा आपण आपण वाचू शकता.

लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम मराठी निबंध, Essay on Population in Marathi

जगातील दुसर्‍या क्रमांकाची लोकसंख्या असलेला आपला देश सध्या अंदाजे १२५ कोटींपेक्षा जास्त लोकसंख्या आहे.

परिचय

जगातील एकूण लोकसंख्येपैकी जवळजवळ २० टक्के लोकसंख्या असलेल्या चीनकडे जवळपास ७ टक्के जमीन आहे, तर जगातील एकूण लोकसंख्येच्या १६ टक्के क्षेत्रासाठी भारताला एकूण भूभागापैकी केवळ २.४ टक्के जागा मिळाली आहेत.

Essay on Population in Marathi

लोकसंख्येच्या विस्ताराला रोखण्यासाठी लोकांनी अनेक उपाय सुचविले आहेत. या उपायांपैकी, आर्थिक विकास, सामाजिक नियंत्रण हि एक प्रभावी पद्धत मानली आहे. विकासच होणाऱ्या लोकसंख्येच्या वाढीला थांबवू शकतो.

बर्‍याच युरोपियन देशांमध्ये आर्थिक विकासामुळे लोकसंख्येचा विस्तार खूप कमी आहे. भारतात मात्र गोष्टी वेगळ्या आहेत. लोकसंख्या नियंत्रित करण्यासाठी आर्थिक वाढीचे युरोपियन मॉडेल भारतात चालू शकत नाही कारण भारतात लोकसंख्या जास्त आणि आर्थिक विकास कमी आहे.

हा सामाजिक नियंत्रणाचा व्यावहारिक आणि कार्यक्षम मार्ग असू शकत नाही. पाश्चिमात्य देशांत, लोकसंख्या नैसर्गिक संसाधने आणि लोकसंख्येच्या समतोलतेला हानी न पोहचवता मंद गतीने वाढली; परंतु भारतात हा वाढीचा उच्च दर नोंदविला गेला आहे आणि. अशा प्रकारे, आपल्या देशात आर्थिक प्रगती खूप हळू वेगाने होत गेली.

भारतात आरोग्य सेवा चांगल्या झाल्यामुळे मृत्यूच्या प्रमाणात तीव्र घट झाली आहे. उच्च जन्म दर आणि मृत्यू दरात वेगाने घसरण यामुळे लोकसंख्या वाढत गेली आणि अशा प्रकारे आर्थिक विकासाचा दर हळू हळू कमी होत गेला.

इंटरनॅशनल बँक फॉर रीस्ट्रक्शन डेव्हलपमेंट स्टडीनुसार विकसनशील देश हे लांब पल्ल्याच्या धावपटूसारखे असतात. गरीबी दूर करण्याच्या काळाच्या शर्यतीत, वेगाने होणारी लोकसंख्या वाढ ही एक ओझे बनून राहते.

भारतातील लोकसंख्या आणि आर्थिक विकास

अर्थशास्त्रज्ञ, लोकसंख्याशास्त्रज्ञ आणि शास्त्रज्ञ लोकसंख्या आणि आर्थिक प्रक्रियेबाबतीत भिन्न दृष्टिकोन ठेवतात. अनेक विचारवंतांचे मत आहे की लोकसंख्या ही आर्थिक विकासाचे एक इंजिन आहे आणि यामुळे आर्थिक विकासाला चालना मिळते, तर काही लोक असे मत व्यक्त करतात की लोकसंख्या वाढ विकासाला अडथळा निर्माण करते.

जाणत्या अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की लोकसंख्या ही औद्योगिक विकास प्रक्रियेचा कणा आहे. औद्योगिक विकास प्रक्रिया लोकसंख्येस मानवी भांडवल म्हणून मानतात जे यांच्या मदतीने आपला विकास करू शकतात.

मोठी लोकसंख्या, जर त्यांना योग्य नोकरीच्या संधी मिळाल्या तर घरगुती उत्पादनाची मर्यादा वाढू शकते. लोकसंख्या देखील वस्तू आणि सेवांसाठी मागणी तयार करते, जी गुंतवणूक, उत्पादन आणि रोजगाराच्या बाजार पातळीचे क्रमाक्रमाने निर्धारण करते.

वाढत्या लोकसंख्येमुळे औद्योगिक व कृषी वस्तूंच्या उत्पादनात वाढ झाली आहे. परिणामी, दरडोई उत्पन्न धीम्या गतीने वाढत आहे. गेल्या वर्षातील मूल्य सरासरी वार्षिक २ टक्के दराने वाढले आहे, दरडोई उत्पन्न वर्षातून एकदा दोन टक्के वेगाने वाढले आहे.

वाढत्या लोकसंख्येचा परिणाम म्हणून खर्च वाढत आहे. सर्वसाधारण सार्वजनिक खर्चाचा एक विलक्षण भाग जीवनाच्या मूलभूत सुविधा पुरवण्यासाठी देण्यात आला आहे आणि म्हणूनच विकास प्रकल्पांसाठी अत्यल्प संसाधने उपलब्ध आहेत.

वाढत्या लोकसंख्येचा परिणाम म्हणून किनारपट्टीवरील लोकांचा दबाव वाढत आहे. १९५० मध्ये मध्ये ०.८९ हेक्टर क्षेत्रावर लागवडीयोग्य जमिनीची दरडोई उपलब्धता २००० मध्ये ०.४ हेक्टरवर खाली आली आहे. शेतीमाल असण्याचे प्रमाणही कमी झाले आहे आणि त्याचा शेतीच्या उत्पादकतेवर विपरित परिणाम झाला आहे.

लोकसंख्येच्या वाढीसह दरडोई अन्नाची उपलब्धता कमी होते. भारतात, सुमारे 1 दशलक्ष मुले कुपोषणाला बळी पडतात. अनेक लोकांना दोन वेळचे पूर्ण जेवण मिळत नाही.

भारतातील वाढती लोकसंख्या गर्दी, झोपडपट्ट्यांची वाढ, वाढती रहदारी आणि इत्यादी समस्येचा परिणाम आहे. होणारी लोकसंख्या वाढ पर्यावरणीय समतोल नष्ठ करत आहे आणि अशा प्रकारे पर्यावरणावर विपरित परिणाम होतो आहे.

वाढती लोकसंख्या हे सुद्धा बेरोजगारीचे एक प्रमुख कारण आहे. भारतातील कामगार दलाचा असा अंदाज आहे ज्या प्रकारे लोकसंख्या वाढत आहे त्या प्रमाणात सर्वांना नवीन रोजगार उपलब्ध करून देणे खूप अवघड होऊन जाईल.

१९५१ मध्ये मध्ये बेरोजगारांची संख्या ४० लाखांवरुन जानेवारी १९९७ मध्ये जवळपास २ करोडवर गेली आहे. उर्जा स्त्रोतांच्या वाढीव वापरामुळे उर्जा संकट वाढते.

वाढत्या लोकसंख्येचा परिणाम म्हणून, आरोग्य, शिक्षण, वाहतूक इत्यादी संदर्भातील सार्वजनिक सेवा नेहमीच दबावाखाली असतात; लोकसंख्येचे असंतुलित वितरण अनेकदा दंगल तसेच राजकीय आणि सामाजिक संघर्षांना कारणीभूत ठरते.

भारतात वेगवान लोकसंख्या वाढीची कारणे

लोकसंख्या वाढीची अनेक करणे आहेत जसे कि

सामाजिक घटक

भारतात लहान वयात विवाह ही एक मोठी समस्या आहे. ग्रामीण भारतात लहान वयातच लग्न केल्याने लोकसंख्येत मोठयाने वाढ होते. शिक्षणाचा अभाव आणि कौंटुबिक नियोजन याच्या अभावामुळे एक एक जोडप्याला ३-४ सुद्धा मुले असतात.

धार्मिक घटक

भारत हा अनेक धर्म आणि संस्कृतींचा देश आहे. काही धर्म कुटुंब नियोजन करण्यास प्राधान्य देत नाहीत आणि उपदेश करीत नाहीत. अजून सुद्धा काही लोक कुटुंब नियोजन कल्पना मान्य करत नाहीत, हे एक पाप आहे असे ते मानतात.

भारतातील लोकसंख्या नियंत्रणासाठी उपाययोजना

शहरीकरण

शहरीकरण विशेषत: कमी लोकसंख्येशी संबंधित आहे. शहरीकरण जीवनाचे मूल्य बदलते आणि म्हणूनच लोकांचा दृष्टीकोन बदलतो. गर्दी असलेल्या शहरांमध्ये राहणा राहणाऱ्या लोकांना लहान आकारातील कुटूंबाची निकष व गरजांची त्वरेने जाणीव होऊ शकते.

मूलभूत शिक्षणाचा विस्तार

जन्मदर कमी करण्यासाठी मुलींचे ज्ञान आवश्यक आहे. प्राथमिक शिक्षण पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनाही आणि जन्म नियंत्रणाचा दर नियंत्रित करणे शक्य करते. शिक्षणामुळे पती पत्नी कुटुंब नियोजन करू शकतात आणि लोकसंख्या नियंत्रणात राहू शकते.

शासकीय प्रोत्साहन

जन्म नियंत्रण कार्यक्रम स्वीकारणाऱ्यांना रोख रक्कम, नोकऱ्या, पदोन्नती, गृहनिर्माण आणि इतर सुविधा देऊ केल्या पाहिजेत; त्याचप्रमाणे, बरीच मुले असणा पालकांना दंड आकारला पाहिजे. त्यांच्या सवलतीमध्ये कपात केली पाहिजे.

निष्कर्ष

थोडक्यात, आर्थिक विकासाच्या गतीसाठी सामाजिक नियंत्रण आवश्यक आहे. या सर्व बाबी लक्षात घेतल्या आणि अमलात आणल्या तरच आपण भारताच्या लोकसंख्येचा वाढत आलेख नियंत्रणात आणू शकू.

तर हा होता लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम वर मराठीत माहिती निबंध, मला आशा आहे की आपणास लोकसंख्या वाढीचे दुष्परिणाम या विषयावर मराठी निबंध (essay on population in Marathi) आवडला असेल. जर आपल्याला हा निबंध आवडला असेल तर हा निबंध आपल्या मित्रांसोबत शेअर करायला विसरू नका.

Related Posts

हा लेख तुम्हाला आवडला असेल तर नक्की शेअर करा 👍👍👍

आपल्या आजूबाजूला घडत असलेल्या नवीन गोष्टींबद्दल माहिती करून घेणे आणि सर्वांपर्यंत पोहचवणे, ब्लॉगिंगची आवड आणि मोकळ्या वेळेचा कुठेतरी चांगल्या ठिकाणी सदुपयोग व्हावा यासाठीच केलेला हा अट्टाहास.

Leave a Comment

error: Content is protected.